Terugblik gastles

Terugblik gastles
© DIA

Een recordaantal van meer dan 60 middelbare scholen meldde zich in 2016 aan voor het gastsprekersproject ‘Blik op de Muur’, dat voor de derde keer plaatsvond. Ruim 3300 leerlingen gingen in gesprek met ‘ooggetuigen’ uit de voormalige DDR of West-Berlijn. Ook Britt van Dée van het DIA nam plaats in de schoolbanken en maakte een les mee op het Zaanlands Lyceum in Zaandam.

“De docent had een overzicht waarin stond wat de ouders van de leerlingen van beroep waren. Zo wisten zij welke leerlingen zij in de gaten moesten houden”, vertelt ooggetuige Janet Bastian, – onvoorstelbaar voor de leerlingen uit 4VWO. Bastian was 18 toen de Muur viel. Niet alleen van haar verhaal waren de leerlingen onder de indruk, ook de meegebrachte persoonlijke bezittingen uit haar jeugd in de DDR bestudeerden ze aandachtig : rekenmachines, diploma’s en persoonsbewijzen.

Tijdens de voorbereiding op de gastles hadden de leerlingen geleerd dat het leven onder de dictatuur in de DDR niet altijd makkelijk was. Afgezien van de beperkte vrijheid was het leven van DDR-burgers vaak getekend door economische schaarste en het gebrek aan producten die in het Westen makkelijk verkrijgbaar waren. Bastian illustreerde dit met haar verhaal van de lege schappen in de winkels: “Als er een keer een lange rij voor de supermarkt tot op straat stond, wist je wel dat er weer iets bijzonders was binnengekomen, zoals bananen.”

Een ooggetuigenverslag is per definitie subjectief. Dit werd voor de leerlingen duidelijk toen Bastian vertelde dat ze ondanks alles een fijne jeugd had gehad: “De DDR is mijn land.” Zowel de vader als de moeder van Bastian was lid van de Partei (de SED – sozialistische Einheitspartei Deutschlands). “Als je opgroeit met een bepaalde overtuiging, waar ook jouw ouders achter staan, twijfel je als kind daar niet aan.” Na de val van de Muur en de hereniging van Duitsland vond Bastian het, na de eerste vreugde, dan ook lastig om in het nieuwe Duitsland haar plek te vinden. Voor het eerst zag ze zich geconfronteerd met werkloosheid en onzekerheid.

Toen haar vader enige tijd geleden overleed, had Janet Bastian de mogelijkheid om zijn dossiers bij de geheime dienst van de DDR, de Stasi, op te vragen. Zij heeft ervoor gekozen dit niet te doen. “Ik wilde het eigenlijk niet weten, dat bijvoorbeeld een buurvrouw informatie over mijn vader of ons aan de Stasi had doorgegeven. Ik wil misschien helemaal niet weten wat erin staat. In ieder geval niet nu. Misschien over een tijdje.”

Het verhaal van Bastian maakt de recente geschiedenis van Duitsland niet alleen beter inzichtelijk voor scholieren. Het bevestigt ook dat geschiedenis nooit zwart-wit is. De val van de Muur is nu 27 jaar geleden en inmiddels is er een hele generatie opgegroeid die de deling alleen uit de geschiedenisboeken kent. “Ze hebben nu door het verhaal van mevrouw Bastian van dichtbij gezien wat een andere wereld het was”, vertelt docente Liseth Thesing. Ook Zeitzeuge Bastian onderstreept de waarde van dit project: “Ik vind het ontzettend belangrijk dat wij dit blijven doen. Het maakt de geschiedenis tastbaar.”


top
Op deze site worden cookies gebruikt, wilt u hiermee akkoord gaan?
Accepteer Weiger