Duitse minister zegt uitreiking prijs voor boekhandels af

De Deutsche Buchhandlungspreis is een onderscheiding van de Duitse regering voor onafhankelijke boekwinkels in Duitsland. Die zou op 19 maart bij de opening van de Leipziger Buchmesse worden uitgereikt. Dat gaat nu niet meer door, heeft Weimer besloten. Het debat over de uitsluiting van de drie linkse boekwinkels dreigt de zin van de bijeenkomst "toenemend te overstemmen", liet een woordvoerder van Weimer dinsdag weten. Een "gepast eerbetoon" voor de prijswinnaar zou "nauwelijks nog mogelijk" zijn.

De winkels, in Bremen, Berlijn en Göttingen, hebben eerder meegedaan en zelfs gewonnen, maar Weimer sloot ze vorige week van de wedstrijd uit, nadat hij de kandidaten aan een screeningsprocedure had laten onderwerpen. De binnenlandse veiligheidsdienst Verfassungsschutz geeft bij zo'n procedure aan of er relevante informatie over de winkel is en dat was bij deze drie het geval. Welke informatie dat is, weet zelfs de minister niet. Een woordvoerder van de minister noemde de beslissing om de winkels uit te sluiten van deelname in lijn met het beleid van de regering om politiek extremisme in iedere vorm te bestrijden.

Het besluit leidde vorige week tot discussie over politieke beïnvloeding en over de omgang met de vrijheid van kunst en van meningsuiting. Kritiek was er onder meer van de schrijversorganisatie PEN Deutschland en de Börsenverein des Deutschen Buchhandels, die de prijsuitreiking organiseert. Deze laatste noemde de bemoeienis van de staatsminister (dat is een minister zonder eigen ministerie) vorige week zorgwekkend. Een woordvoerder onderstreepte het belang van kunstvrijheid en vrijheid van meningsuiting voor de boekhandels en vindt dat de keuze van de winnaar op basis van culturele criteria moet worden gemaakt. De zogenoemde Haber-procedure die nu is toegepast, is bedoeld om extremistische en terroristische organisaties te identificeren. Dat daarvan sprake zou zijn, is maar zeer de vraag, aldus de woordvoerder. De winkels kunnen zich bovendien niet verweren omdat er geen concrete beschuldiging is.

De drie boekwinkels hebben inmiddels een klacht ingediend om hun uitsluiting bij de rechter aan te vechten. Weimers woordvoerder liet dinsdag weten dat er op een later tijdstip een discussie zal worden georganiseerd "in het kader van een publieke dialoogbijeenkomst over de vrijheid van kunst en van meningsuituing en de betekenis van door de staat gefinancierde kunstprijzen". 

De winnende boekhandels van dit jaar krijgen hun prijzen - geldbedragen tussen de 7.000 en de 25.000 euro -  wel, maar die worden dus niet publiekelijk uitgereikt. De winnaars zullen op een andere manier bekend worden gemaakt, blijkt uit een persmededeling.

Dat de prijsuitreking helemaal niet meer doorgaat, leidt tot nieuwe kritiek. De Tagesspiegel noemt het besluit van Weimer "onwaardig", volgens de Süddeutsche Zeitung (betaalmuur) treedt Weimer niet op tegen het extremisme, "maar tegen de kunst zelf". Tagesschau meldt woensdagavond dat de internationale uitgeversorganisatie IPA oproept het besluit te herzien en dat meerdere winnende boekhandelaren hun prijzengeld willen delen met de drie uitgesloten boekwinkels. Lees meer bij Tagesschau en FAZ.net en Tagesspiegel