Achtergrond

Dat een vrije democratie niet vanzelfsprekend is, wordt door veel mensen in Duitsland sterk gevoeld. Na de nazi-dictatuur moesten Duitsers zich opnieuw uitvinden en werd het in Duitsland vanzelfsprekend dat democratie geleerd moet worden. Musea zien daarin een rol voor zichzelf weggelegd, zag Duitslandweb-redacteur Lynn Stroo. Ze ging eind januari mee op studiereis naar Duitsland met een groep masterstudenten Duitslandstudies en bezocht drie musea die de democratie willen versterken.

De Duitse veiligheidsdienst Verfassungsschutz heeft onvoldoende onderbouwd dat de partij Alternative für Deutschland (AfD) rechts-extremistisch is, oordeelde een rechtbank in Keulen donderdagmiddag.

Een omvangrijk onderzoek naar racisme in Duitse overheidsinstanties laat zien dat in alle onderzochte diensten vormen van discriminatie voorkomen. De onderzoekers legden individueel, structureel en institutioneel racisme bloot. Daar is wat aan te doen, stellen de onderzoekers.

Een film als een spaghettiwestern over een kermis-bokser in Noordrijn-Westfalen of een ‘modern sprookje’ over een ongewone roadtrip door Duitsland van twee zwijgende mannen: de filmreeks Deutsches Kino toont dit voorjaar weer originele Duitse films in Utrecht, Delft en Amsterdam.

De honger die Duitsers tijdens de Eerste Wereldoorlog en na de Tweede Wereldoorlog leden, heeft een belangrijke rol gespeeld in de Duitse staats- en identiteitsvorming. Historicus Anne van Mourik deed promotieonderzoek naar hoe beide hongerperioden terugkwamen in Duitse schoolboeken tussen 1914-2020 en hoe die werden ingezet voor politisering. “We zien de DDR-verhalen vaak als propaganda. Maar ook de West-Duitse beeldvorming is niet neutraal.”

Voormalig Bondsdag-voorzitter Rita Süssmuth is zondag op 88-jarige leeftijd overleden. Als drijvende kracht achter de Nederlands-Duitse Conferenties heeft ze veel betekend voor de Nederlands-Duitse betrekkingen. In Duitsland zette ze zich in voor gelijke rechten voor vrouwen en homoseksuelen toen dat in haar partij de CDU nog veel weerstand opriep. Maar daar trok ze zich niets van aan.

Menig bezoeker aan de metropool Berlijn ziet dat het beeld van de stad sterk verandert: het hoge aantal daklozen is overal zichtbaar, onder hen ook veel buitenlanders. De Bahnhofsmission vangt mensen die op straat leven op. “Wij sturen niemand weg.”

Op sociale media verschijnt steeds vaker content over de Holocaust waarvoor artifical intelligence (AI) wordt gebruikt. Veel beelden worden geheel en al verzonnen. Voorafgaand aan de Internationale Herdenkingsdag voor de Holocaust op 27 januari waarschuwen Duitse musea en herinneringscentra in een open brief voor het gevaar van de stortvloed aan AI-gegenereerde fictieve beelden. Ze roepen sociale mediaplatforms op daartegen op te treden. 

Bij de nieuwe Duitse koffieketen LAP Coffee betaal je kleine prijsjes voor je koffie, maar toch leidt de opmars van LAP tot veel tegenstand. “Al mijn vrienden boycotten LAP Coffee, we háten die plek!”

Veel is onzeker in 2026, maar een aantal gebeurtenissen in Duitsland ligt wel vast, waaronder vijf deelstaatverkiezingen. De AfD lijkt in twee Oost-Duitse deelstaten de grootste partij te gaan worden. Kanselier Friedrich Merz heeft sinds zijn aantreden in mei 2025 Duitsland weer zichtbaar gemaakt op het internationale toneel en hoopt dit jaar zijn belofte over een opleving van de Duitse economie waar te kunnen maken. Een vooruitblik.