Miljoenen NSDAP-ledenkaarten doorzoekbaar in archief VS

De Verenigde Staten beschikken over veel documenten, bestanden en foto's uit de nazitijd. Die werden na de Tweede Wereldoorlog gebruikt voor denazificatie en strafprocessen. De Amerikanen bewaren al dat materiaal in de National Archives in Washington en hebben dat nu openbaar gemaakt. Het Bundesarchiv in Berlijn beschikt ook over het materiaal, maar de informatie is in Duitsland om juridische redenen slechts beperkt toegankelijk.

Kern van het Amerikaanse materiaal is de 'master file', waar onder meer 6,6 miljoen NSDAP-lidmaatschapskaarten deel van uitmaken. Daarop staat veel gedetailleerde informatie zoals namen, geboortedata, woonplaatsen, beroepen, en de datum waarop mensen lid werden van de partij. Ook is er een bestand met 4,3 miljoen kaarten uit de periode 1929-1943, met onder meer informatie over hoge nazi's als Adolf Hitler, Heinrich Himmler en Rudolf Hess. Verder zijn er 200.000 vragenlijsten van NSDAP-leden in Berlijn en materiaal over organisaties als de Nationalsozialistische Lehrerbund en de Reichsärztekammer.

Dat al het materiaal nog bestaat, is te danken aan Hanns Huber, directeur van een papierfabriek ten noorden van München. Hij kreeg kort voor het einde van de Tweede Wereldoorlog het bevel in totaal 65 ton papier te vernietigen, maar weigerde dat uit te voeren. 

Het online doorzoeken van al het materiaal is niet eenvoudig, zeggen Duitse historici. "Het is geen 'nazizoekmachine', waar je een naam intypt en dan meteen alle informatie vindt", zegt Martin Winter van de Universiteit Leipzig. Maar voor historici zijn de vrijgegeven documenten heel nuttig, omdat je met bepaalde zoektermern nu nieuwe personen kunt vinden, waar je eerder nooit bij zou zijn gekomen, aldus Winter.

Winter waarschuwt ervoor niet te snel conclusies te trekken als een naam in de archieven voorkomt. Het NSDAP-lidmaatschap op zich zegt niet veel over hoe iemand zich in de nazitijd heeft gedragen, zegt hij. Lees meer bij Tagesspiegel en ZDF Heute