NRW-premier Wüst wil omgang staat met AfD onderzoeken

De AfD wordt door de binnenlandse veiligheidsdienst Verfassungsschutz in meerdere deelstaten, waaronder in Saksen-Anhalt, beoordeeld als extreemrechts. De vraag is "hoe de staat grondwettelijk met een partij omgaat die in ieder geval in een aantal deelstaten ongrondwettelijke doelen nastreeft", aldus Wüst. Aanleiding voor zijn voorstel is de winst van de AfD bij de deelstaatverkiezingen in Saksen-Anhalt zondag.

Hij wil dat er een zogenoemde Bund-Länder-werkgroep - waarin de centrale overheid en de deelstaten samenwerken - wordt ingesteld om daar onderzoek naar te doen. In zo'n werkgroep moeten wat hem betreft vertegenwoordigers van de Verfassungsschutz zitten, juristen en andere deskundigen.  

Het is volgens Wüst hard nodig dat vragen van de overheid over de omgang met de AfD zorgvuldig, serieus en professioneel worden onderzocht. Dat hoeft niet uit te draaien op een verbod van de partij, aldus Wüst. Dat zou juist de allerlaatste optie moeten zijn, zegt hij.

Over een verbod van de AfD wordt al langer gediscussieerd. Zo'n verbod kan alleen worden aangevraagd door de bondsregering, de Bondsdag of de Bondsraad (die samen het Duitse parlement vormen). Het Constitutioneel Hof moet daar dan een uitspraak over doen. 

Voorstanders van een verbod zeggen dat er inmiddels zoveel bewijzen zijn dat de AfD de grondwet en de democratische orde wil ondermijnen, dat de overheid zou moeten ingrijpen. De grondwet biedt die mogelijkheid niet voor niets, zeggen zij. Maar vooralsnog is er in de bondsregering en het Duitse parlement geen meerderheid voor een verbodsprocedure.

Tegenstanders waarschuwen dat de AfD een verbodsprocedure zal gebruiken om zichzelf als slachtoffer te presenteren en de regering te beschuldigen van het onderdrukken van de vrijheid van meningsuiting. Ook verandert een partijverbod niets aan de overtuigingen van kiezers, zeggen tegenstanders. Het leidt er mogelijk toe dat meer mensen zich van de politiek afkeren en volgens sommigen is de partij ook te groot geworden om te verbieden.   

Vooral in de CDU/CSU zijn veel politici sceptisch over een AfD-verbod. Ook op Wüsts voorstel komt vanuit zijn eigen partij kritiek. Hoewel Wüst heeft benadrukt niet uit te zijn op een verbodsprocedure, zien veel partijgenoten zijn voorstel wel als een oproep daartoe. Met een partijverbod win je kiezers niet terug, reageerde onder meer kanselier Friedrich Merz. Het politieke midden moet met een beter aanbod voor kiezers komen, citeerde persbureau dpa hem. Lees meer bij Tagesschau, Die Zeit en de Frankfurter Rundschau

Zie ook:
Wüst und das AfD-Verbot: Wie ungeschickt kann man sein? (commentaar Frankfurter Allgemeine Zeitung, 8-9-2026)