Pistorius en Özdemir pleiten voor AfD-verbodsprocedure

"We pleiten op basis van onze persoonlijke overtuiging nog een keer met klem voor een zo snel mogelijk begin van een verbodsprocedure met een focus op de duidelijk etnisch-nationalistische deelstaatafdelingen van de AfD in Thüringen, Saksen, Saksen-Anhalt en Brandenburg", schrijven Pistorius en Özdemir in de Frankfurter Allgemeine Sonntagszeitung. Hun oproep komt een week voor de verkiezingen in Saksen-Anhalt, waarbij de AfD in de peilingen veruit de grootste partij is.

Een verbodsprocedure is juridisch mogelijk, er zijn genoeg bewijzen tegen de AfD en de grondwet gebiedt zo'n procedure, zeggen de politici. "We vertrouwen erop dat het Constitutioneel Hof onafhankelijk en soeverein de juiste beslissingen neemt." 

De uiterst rechtse AfD is omstreden in Duitsland. Verschillende partij-afdelingen zijn door de binnenlandse veiligheidsdienst Verfassungsschutz beoordeeld als extreem-rechts, waaronder die in Thüringen, Saksen, Saksen-Anhalt en Brandenburg. Deze AfD-afdelingen druisen met hun standpunten in tegen de menselijke waardigheid en de democratische principes die onderdeel zijn van de Duitse grondwet, aldus de Verfassungsschutz. De partij als geheel beoordeelde de dienst begin dit jaar ook als extreem-rechts, maar na een klacht van de AfD buigt de rechter zich nog over dat oordeel. 

Een verbodsprocedure voor een politieke partij is een zwaar middel in een democratie, maar de Duitse grondwet biedt die mogelijkheid wel, juist ook om de democratie te kunnen beschermen. De criteria zijn streng. Alleen de bondsregering, de Bondsdag of de Bondsraad (de vertegenwoordiging van de deelstaten) kunnen een AfD-verbod aanvragen. Het Constitutioneel Hof moet vervolgens nagaan of de partij volgens haar doelstellingen of het gedrag van haar aanhangers erop uit is de democratie te ondermijnen. De partij moet ook op actieve en agressieve wijze de vrije democratische orde willen afschaffen. En ze moet zoveel invloed hebben dat ze ook daadwerkelijk een gevaar vormt. De hele procedure kan vele maanden - zo niet jaren - duren. 

Duitse politici zijn verdeeld over een AfD-verbod. Tegenstanders waarschuwen dat de partij zo'n procedure zal gebruiken om zichzelf als slachtoffer te presenteren en de regering te beschuldigen van het onderdrukken van de vrijheid van meningsuiting. Ook verandert een partijverbod niets aan de rechts-radicale overtuigingen van kiezers, zeggen tegenstanders. Het leidt er mogelijk toe dat meer mensen zich van de politiek afkeren en volgens sommigen is de partij ook te groot geworden om te verbieden. Minister van Binnenlandse Zaken Alexander Dobrindt (CSU) sprak zich vorig jaar nog tegen een AfD-verbod uit.

Vooralsnog is er in de Bondsdag geen meerderheid voor een AfD-verbod. Met Pistorius en Özdemir krijgen de voorstanders echter prominente steun. Beide politici vinden dat er een onderscheid moet worden gemaakt tussen een Duits-nationaal deel en een etnisch-nationalistisch (völkisch) deel van de AfD. Het eerste is onder bepaalde omstandigheden met de grondwet verenigbaar, en moet daarom in het parlement en in de samenleving worden bestreden, aldus Pistorius en Özdemir. Het völkische deel is wel in strijd met de grondwet en de democratie. Die kun je niet politiek bestrijden, schrijven ze. Lees meer bij Tagesschau en de FAZ (betaalmuur)