Achtergrond

De negentigste verjaardag van zanger Wolf Biermann wordt in Duitsland groots gevierd, met films en festivals, theatershows en een reeks concerten. Zondag is hij jarig. Vijftig jaar na zijn verbanning uit de socialistische DDR maakt de Duitse dichter zich grote zorgen over de opmars van de uiterst rechtse AfD.

Aanstaande zondag is het ‘Volkstrauertag’ in Duitsland; een dag waarop alle slachtoffers van oorlog en geweld worden herdacht. In het Duitse parlement is een speciale herdenking en ook op veel oorlogsbegraafplaatsen worden de doden herdacht. Dansen, feesten en muziek maken zijn op Volkstrauertag verboden. Toch zijn het vooral de instituties die op deze dag stilstaan bij de slachtoffers, bij de bevolking leeft de dag minder.

Ilse Aigner (CSU) moet de nieuwe Duitse president worden. Kanselier Friedrich Merz (CDU) heeft zondagavond laten weten dat hij de kandidatuur van de Beierse oud-minister steunt. Aigner wordt nu zo goed als zeker de opvolger van Frank-Walter Steinmeier (SPD) en daarmee de eerste vrouw die bondspresident wordt.

Er is geen dag in de Duitse geschiedenis waarop zoveel grote gebeurtenissen plaatsvonden als op 9 november. Niet alleen viel op deze dag in 1989 de Berlijnse Muur, ook de Reichspogromnacht van 1938, Hitlers Bierkellerputsch in 1923 en de revolutie van 1918 vonden plaats op deze datum. Bondspresident Steinmeier herinnert dit jaar in Weimar aan deze historische momenten.

Duitsland is de grootste donateur aan Oekraïne, nadat de Verenigde Staten hun steun drastisch hebben teruggeschroefd. De regering heeft sinds het begin van de oorlog in 2022 honderd miljard euro beschikbaar gesteld voor bilaterale hulp aan Oekraïne. Maar volgens onderzoekers van het Kiel Institut für Weltwirtschaft is minder dan de helft daarvan daadwerkelijk in dat land besteed.

Het nieuwe parlement van de deelstaat Saksen-Anhalt is dinsdag voor het eerst bijeengekomen. Met 39 van de 83 zetels is de uiterst rechtse AfD veruit de grootste fractie in de Landtag. De parlementariërs moesten als eerste een nieuwe voorzitter kiezen en dat werd Tobias Rausch van de AfD. Ook een van de vice-voorzitters wordt een AfD'er. 

De Stiftung Stadtmuseum Berlin heeft sinds afgelopen zomer honderden foto’s in haar collectie die tussen 1977 en 1990 zijn gemaakt in Oost- en West-Berlijn door vier vrienden uit Utrecht. In hun studententijd, maar ook daarna, reisden ze geregeld af naar de gedeelde stad. Hun camera’s hadden ze altijd bij de hand. “Je had de Muur en ruïnes van de Tweede Wereldoorlog: dat vonden wij fotogeniek.”

De socialistische partij Die Linke in Berlijn gaat verkennen of ze met de SPD en de Groenen een deelstaatregering kan vormen. Donderdag zijn de eerste gesprekken. Die Linke won overtuigend de verkiezingen van 20 september. Dat de Duitse hoofdstad een burgemeester van Die Linke kan krijgen, is voor velen een schrikbeeld. Lijsttrekker Elif Eralp (45) en haar partij worden door het slijk gehaald. Vooral de beschuldiging van antisemitisme beheerst het debat.

Na de winst in Saksen-Anhalt begin september, volgde voor de uiterst rechtse AfD op 20 september een verkiezingszege in Mecklenburg-Voorpommeren, in het noordoosten van Duitsland. Toch is de SPD aan zet om een coalitie te vormen in de deelstaat en zal Manuela Schwesig (SPD) waarschijnlijk weer deelstaatpremier worden. De CDU haalde een historische nederlaag en keert niet terug in het deelstaatparlement.

Donderdagavond speelt het Nederlands elftal tegen Die Mannschaft in Amsterdam. Het gaat om een duel in de Nations League. De laatste keer dat Nederland en Duitsland tegenover elkaar stonden is twee jaar geleden. Nederland verloor in München met 0-1 van Duitsland, ook in de Nations League. Beide landen hebben tientallen keren tegen elkaar gespeeld. Tussen de onderlinge ontmoetingen zitten enkele beladen, maar ook een aantal schitterende wedstrijden.