Duitse musea eisen actie tegen AI-beeld Holocaust

De fictieve content  - ook wel AI slop (AI smurrie) genoemd -  gaat bijvoorbeeld over situaties in concentratiekampen of rondom de bevrijding van de kampen die nooit hebben plaatsgevonden. De beelden geven een vervormd of geheel verkeerd beeld, schrijven rond de 30 Duitse musea en herinneringscentra in een open brief ('Villamedia' berichtte daar vorige week over). Zo wordt er content gecreëerd “bestaand uit fragmenten van historische feiten en geëmotionaliseerde fictie”. De open brief is onder meer ondertekend door de bezoekerscentra van concentratiekampen als Bergen-Belsen en Buchenwald, het Joods Museum in Berlijn, herinneringscentrum Haus der Wannsee-Konferenz en de Arolsen Archives, een internationaal archief over slachtoffers van de nazi-vervolging.

Makers van de AI-content hebben verschillende motieven, leggen de Duitse musea en herinneringscentra uit. Sommigen willen met de emotionele impact van Holocaust-beelden zoveel mogelijk mensen bereiken met een minimale inspanning. Dan gaat het om een “business model gebaseerd op clicks en advertentie-inkomsten”. Anderen willen historische feiten en de rollen van daders en slachtoffers verdraaien of een revisionistisch narratief verspreiden. “De algoritmes van sociale mediaplatforms geven de voorkeur aan emotionele inhoud, en daarbij maakt het niet uit of die wel of niet op waarheid is gebaseerd.”

Geschiedvervalsing

AI-gegenereerde content zorgt zo voor geschiedvervalsing, door de geschiedenis “te minimaliseren en te trivialiseren”. Gebruikers twijfelen daardoor steeds vaker ook aan authentieke historische documenten, waarschuwen de briefschrijvers. Zulke posts “ondermijnen de geloofwaardigheid van gedenkplaatsen, archieven, musea en onderzoeksinstituten”.

De musea en herinneringscentra zijn voorstanders van digitale vormen van herinnering en communicatie, zeggen ze. Kunstmatige intelligentie kan bovendien ook goed worden gebruikt in het onderwijs. Maar dan moeten er wel "ethische en historisch verantwoorde standaards voor deze technologie worden ontwikkeld”. Platformbeheerders hebben daarin een bijzondere verantwoordelijkheid. De musea en herinneringscentra roepen hen op die serieus te nemen. “Zij moeten ervoor zorgen dat het lijden van slachtoffers niet wordt getrivialiseerd door op emotie gerichte fictie.”

De Internationale Herdenkingsdag voor de Holocaust, ingesteld door de Verenigde Naties in 2005, is op 27 januari. Dat is de dag dat in 1945 vernietigingskamp Auschwitz werd bevrijd. In Duitsland staat de Bondsdag, het Duitse parlement, jaarlijks stil bij de slachtoffers van het nationaal-socialisme, met een herdenkingsbijeenkomst met toespraken, getuigenverhalen en muziek. Dit jaar is dat op woensdag 28 januari, met de Pools-Amerikaanse Tova Friedman. Zij overleefde als kind Auschwitz en is een van de weinige nog levende getuigen van de nazi-misdaden. Samen met haar kleinzoon heeft ze een TikTok-kanaal met ruim 50.000 volgers, waarmee ze de herinnering aan de Holocaust onder jongeren levend wil houden.