Nieuwe Oost-Duitse krant OAZ omstreden

Een Oost-Duits Leitmedium (toonaangevend medium) wil de Ostdeutsche Allgemeine Zeitung zijn en ze wil een bijdrage leveren aan de Vollendung der Wiedervereinigung (voltooiing van de Duitse eenwording). Ook wil ze een podium zijn voor uiteenlopende perspectieven uit Oost-Duitsland op nationale en internationale kwesties. Zo worden de ambities beschreven in de redactionele richtlijnen van de krant. Deze OAZ, een initiatief van uitgever en ondernemer Holger Friedrich, is in het leven geroepen omdat er in het Duitse medialandschap te weinig aandacht zou zijn voor de ervaringen van Oost-Duitsers. En als er al over Oost-Duitsland wordt geschreven, zou dat te vaak negatief en stereotyperend zijn; in het editorial worden termen als Dunkeldeutschland (een neerbuigende benaming van Oost-Duitsland – red.) en ‘vrienden van het Kremlin’ aangehaald. De krant wil zulke stigmatisering tegengaan en voor betere Oost-Duitse representatie zorgen.

De eerste papieren krant verscheen op 20 februari 2026. De voorbereidingen voor de OAZ, die dagelijks online en vrijdags op papier uitkomt, begonnen in september 2025. Toen werden de plannen nog gepresenteerd onder de naam ‘Projekt Halle’. Journalisten uit heel Oost-Duitsland werden opgeroepen zich aan te sluiten. In eerste instantie was het idee om vele regionale redacties en titels op te zetten, zoals de Potsdamer Zeitung, de Erfurter Zeitung en de Schweriner Zeitung. Uiteindelijk zijn de regiotitels niet gerealiseerd. De reden daarvoor, zo liet de eerste hoofdredacteur Dorian Baganz weten, is dat het in Duitsland niet bleek te ontbreken aan lokale media, maar vooral aan Oost-Duitse perspectieven op thema’s die meer regio’s aangaan.

Wel zijn de redacties en activiteiten van de OAZ verspreid over Oost-Duitse steden. De papieren krant wordt gedrukt in Dresden, van waaruit ook de economieredactie werkt. Het cultuurkatern komt in Weimar tot stand en in Maagdenburg zou de politieke redactie zich moeten vestigen. Momenteel werken zo’n 25 journalisten voor de krant, en dat aantal wil de krant op termijn verdubbelen. Op haar website presenteert de OAZ in haar colofon overigens namen van bijna 400 journalisten, van wie een groot deel niet voor de OAZ schrijft. Ze hebben bijvoorbeeld eerder bijdragen geleverd aan de Berliner Zeitung, die onder dezelfde uitgever valt als de OAZ.

Holger Friedrich

Een meer divers debat in het medialandschap, zoals de OAZ voor zich ziet, kan positief uitpakken, citeerde Tagesschau  een Duitse media-onderzoeker bij de start van de OAZ. Bovendien vallen vele lokale Oost-Duitse kranten onder West-Duitse uitgeverijen, iets waar uitgever Holger Friedrich verandering in wil brengen met de nieuwe krantentitel. Maar de Ostdeutsche Allgemeine is omstreden. Dat heeft allereerst te maken met diezelfde Holger Friedrich, naast uitgever ook eigenaar van de krant. In 2019 nam de miljonair samen met zijn vrouw Silke de uitgeverij Berliner Verlag over, met onder andere de bekende Berliner Zeitung. Friedrich staat bekend als Ruslandgezind. Ook bagatelliseert hij het DDR-regime. Bovendien wordt hem kwalijk genomen dat hij bij de overname van de Berliner Zeitung had verzwegen dat hij in de jaren tachtig als zogenoemde Inoffizieler Mitarbeiter (informant) voor de Oost-Duitse geheime dienst de Stasi had gewerkt.

Toen de Berliner Zeitung in zijn handen kwam, leidde dat tot meer ruimte voor uiterst rechtse en pro-Russische stemmen in de krant. Friedrich trok journalisten aan die openlijk flirten met (extreem)rechts, onder wie Poetinbiograaf Thomas Fasbender, en liet rechts-extremisten interviewen, zoals uitgever Götz Kubitschek. Ook ontstond er ophef toen Friedrich in 2022 Viktor Orbán uitnodigde voor een gesprek over persvrijheid: toen de chef van de cultuurredactie van de Berliner Zeitung zich daartegen uitsprak, werd hij uit zijn functie gezet, inmiddels werkt hij niet meer voor de krant.

Pro-Russisch en uiterst rechts

Ook de Ostdeutsche Allgemeine Zeitung biedt pro-Russische en uiterst-rechtse geluiden een podium, zo illustreert een analyse in het politieke tijdschrift Blätter. In de eerste uitgave van de OAZ stond boven een interview met de Bulgaarse pro-Russische oud-president Rumen Radev: ‘We moeten met Rusland praten’. In diezelfde eerste uitgave stond een twee pagina’s tellend portret van Tino Chrupalla, leider van de uiterst rechtse AfD. Friedrich brengt in zijn media ‘rechts-extremisten en Moskou-fanatici samen‘, concludeert ‘Blätter’.  

Het personeelsbestand van de OAZ wekt eveneens de indruk dat de krant net als de Berliner Zeitung een platform zal zijn voor meer rechtse geluiden. Zo was Florian Warweg, die als parlementair verslaggever vanuit Berlijn voor de OAZ werkt, eerder werkzaam voor Russia Today, een Duitse tv-zender die door Rusland werd gefinancierd en gecontroleerd en sinds 2022 is verboden. Ook schreef hij in het verleden voor Nachdenkseiten, een website die onder meer complottheorieën verspreidt. 

Die invloeden en richting lijken ook de reden voor het snelle vertrek van de eerste hoofdredacteur. Dorian Baganz, die in Duisburg opgroeide en eerder voor de Süddeutsche Zeitung, de taz en der Freitag werkte, besloot al drie weken na het verschijnen van de eerste krant bij de OAZ weg te gaan – al staat hij op de website nog in het colofon als hoofdredacteur. Naar eigen zeggen vertrok hij op eigen initiatief omdat hij problemen bij de samenwerking ervaarde en andere ideeën had over de inhoudelijke koers.

De oplage van de eerste uitgave van de OAZ bedroeg naar eigen zeggen 43.000 exemplaren. Recentere cijfers zijn niet bekend. Op sociale media als Instagram (131.000 volgers) en Facebook (258.000 volgers) is de OAZ nog niet heel groot. Of de OAZ zijn ambitie kan waarmaken een Leitmedium te worden, is nog maar de vraag. Als de ontwikkelingen bij de Berliner Zeitung als voorbeeld kunnen dienen, ziet het er niet goed uit: toen Friedrich dat medium overnam, zijn de oplagecijfers gekelderd van 80.000 naar volgens schattingen 50.000 exemplaren.