RAF
De RAF en de omgang met terrorisme

De dreiging van moslimterrorisme in Europa leidde na 2001 tot een gevoel van onveiligheid onder de bevolking zoals dat lange tijd niet heeft bestaan. De laatste periode in de Duitse geschiedenis waarin terrorisme de samenleving deed opschudden was in de jaren zeventig. Haast een decennium lang werd Duitsland opgeschrikt door het geweld en de aanslagen van de Rote Armee Fraktion (RAF). Dit dossier belicht die periode. Het is samengesteld tussen 2005 en 2007 en wordt sinds 2008 niet meer geactualiseerd.

De terreurdreiging sinds 2001 heeft geleid tot een roep om meer veiligheidsmaatregelen. Strengere veiligheidsmaatregelen wekken doorgaans weerstand van degenen die vrezen voor aantasting van de rechtsstaat. Terwijl voorstanders van een hardere aanpak vooral oog hebben voor de bedreiging van de rechtsstaat vanuit terroristische hoek, vrezen tegenstanders dat stringente veiligheidsmaatregelen leiden tot inperking van de burgerrechten. En dan dreigt volgens hen langzame uitholling van de rechtsstaat – precies datgene waar terroristen op uit zijn. Het is het eeuwige dilemma van de open samenleving: het vinden van de juiste balans tussen ingrepen die haar beschermen en ingrepen die zover gaan dat zij zich juist als een boemerang tegen haar keren.

In de jaren zeventig werd de Bondsrepubliek geconfronteerd met een vergelijkbaar dilemma. Aan de ene kant stonden de extreem-linkse terroristen van de Rote Armee Fraktion (RAF), die uit waren op omverwerping van de naoorlogse Duitse democratie. Aan de andere kant stond de staat, die bij zijn bestrijding van de RAF naar middelen greep die volgens velen erger waren dan de kwaal. De staat zou zijn boekje te buiten gaan door gearresteerde RAF-leden in hun cel af te luisteren en het contact met hun advocaten te verbieden. De rechtsstaat zou onder druk staan.

Deze parallel tussen heden en verleden nodigt uit tot het bestuderen van de RAF. Niet om rechtstreekse conclusies te trekken, wel om het zicht op de huidige omstandigheden te verdiepen. Hoewel veel verschillen zijn aan te wijzen tussen toen en nu, bestaat er ook een overeenkomst: het hierboven aangeduide probleem van de dubbele dreiging die terrorisme vormt voor een open samenleving.

In dit dossier blikken we terug op die periode, in artikelen over de achtergrond van de RAF-terreur, de belangrijkste leden van de RAF en de reactie op het terrorisme vanuit de overheid.  Een apart hoofdstuk is gewijd aan de RAF in Nederland. Ten slotte kijkt het dossier, vanuit de achtergrond van de RAF en de maatregelen die destijds zijn genomen, naar de huidige tijd. De maatregelen van de overheid en de genoemde impact op de samenleving kunnen wellicht aanleiding geven om de RAF-terreur te vergelijken met de terreur van moslimextremisten. Een aantal wetenschappers en beleidsmakers zullen in dit dossier hierop hun persoonlijke visie geven.

Artikelen in deze serie:

Brigitte Mohnhaupt

Achtergrond - 25 oktober 2007
Brigitte Mohnhaupt wordt beschouwd als kopstuk van de tweede generatie RAF-leden.
Lees meer

Op politieke vakantie

Achtergrond - 26 februari 2005
In de jaren zeventig en tachtig onderhield een aantal Nederlanders contacten met mensen in en rond de RAF.
Lees meer

‘Wantrouwen is nu het uitgangspunt’

Achtergrond - 1 februari 2005
Gerhart Baum heeft een lange staat van dienst als politicus voor de FDP.
Lees meer

De Duitse lessen

Achtergrond - 1 februari 2005
Bij de bestrijding van de RAF-terreur in de jaren zeventig koos West-Duitsland voor een harde aanpak, niet alleen gericht op terroristen maar op iedereen die links-radicaal was.
Lees meer

De RAF in Nederland

Achtergrond - 29 januari 2005
Vier keer hebben leden van de RAF op Nederlandse bodem vuurgevechten geleverd met de politie.
Lees meer

De RAF in de Nederlandse media

Achtergrond - 1 maart 2005
De Nederlandse media waren in de jaren zeventig in het algemeen op de van de hand van de RAF, zeker binnen de geëngageerde stroming van New Journalism.
Lees meer

De gevoelde bedreiging

Achtergrond - 1 januari 2005
Juist omdat Nederland - in tegenstelling tot Duitsland - zo weinig ervaring heeft met terrorisme, kon het er de laatste tijd zo gemakkelijk van in de ban raken.
Lees meer

RAF-nieuws op Duitslandweb

Achtergrond - 15 maart 2012
Een overzicht van het nieuws over de Rote Armee Fraktion op Duitslandweb:
Lees meer

top
Op deze site worden cookies gebruikt, wilt u hiermee akkoord gaan?
Accepteer Weiger