Solliciteren bij de Bundeswehr

Begin 2025 zag ik tot mijn grote vreugde bij het Bundessprachenamt – het tolken- en vertaalbureau van het Duitse leger – een vacature voor Sprachassistentin/Sprachassistent Russisch oder Ukrainisch langskomen. Een van de weinige functies bij de Bundeswehr waarvoor het Duitse staatsburgerschap geen vereiste is. Dankzij de schrijnende waarheden over oorlog en repressie die ik als journalist maar al te goed kende, was ik meer dan gemotiveerd om op deze manier bij te dragen aan de Oekraïense overwinning.

Taaltest

Al drie maanden na mijn sollicitatie werd ik uitgenodigd voor een mondelinge test in Hürth bij Keulen. Het oefengesprek met twee linguïsten van de Bundeswehr was voor mij als ervaren tolk gemakkelijk te doorstaan. De examinatoren waren positief gestemd. Nu zou er 'alleen nog een veiligheidsscreening' door het Bundesamt für den militärischen Abschirmdienst (BAMAD) volgen. Voor de grap vroeg ik of ik inderdaad dit jaar al zou kunnen beginnen met tolken voor de Oekraïners. "Waarschijnlijk wel," zei een van hen, "als u uit Rusland of Oekraïne zou komen, zou het moeilijker zijn geweest, maar u als Nederlander zonder familie in het Oosten bent natuurlijk veel eenvoudiger te controleren."

Wie zijn toekomst met de Bundeswehr wil verbinden, heeft geduld nodig. Heel veel geduld. Ik vulde de gevraagde formulieren voor de screening in en stuurde ze door. Daarna bleef het stil. Twee maanden lang. In die tijd verhuisde ik met mijn gezin. Het nieuwe adres deelde ik plichtsgetrouw mee aan het Bundessprachenamt. Een medewerker reageerde met een telefoontje waarin hij me dringend aanraadde alle formulieren opnieuw in te vullen. "Anders zou het onoverzichtelijk kunnen worden." Ook aan dit verzoek voldeed ik onverwijld. Je wilt tenslotte bij het leger. Na een maand kwam het verlossende bericht: "Uw documenten zijn in alle volledigheid bij ons aangekomen."

Screening

Ik besloot de ijverige ambtenaren van de Bundeswehr niet het plezier van hun welverdiende zomervakantie te bederven. Ik wachtte nog eens twee maanden af. In de tussentijd hoorde ik van een Oekraïense soldaat dat de tolkdiensten tijdens zijn militaire opleiding in Duitsland minder optimaal verliepen. Hij had zich tevreden moeten stellen met de magere kennis van twee Bundeswehr-soldaten die vanwege hun achtergrond als Wolgaduitsers een beetje Russisch kenden.

In september leek de tijd rijp om eens voorzichtig na te vragen bij het Bundessprachenamt. Een direct contact met BAMAD is er namelijk niet voor sollicitanten. Mijn contactpersoon reageerde vrij snel, en – naar het scheen – zelfs verheugd. "Over de stand van uw screening hebben wij geen kennis, aangezien BAMAD zich hier mee bezighoudt. Het onderzoek zal naar verwachting nog enige tijd in beslag nemen." De twee-maanden-termijn beviel me goed. Daarom probeerde ik het begin november nog eens. Ook toen kwam al snel een e-mail terug: "De verdere verwerkingstijd kan vanwege bestaande screenings door BAMAD niet worden ingeschat."

Bal in eigen doel

Intussen ligt het succesvolle sollicitatiegesprek bij de Bundeswehr al meer dan een jaar achter ons. De vraag naar tolken Russisch-Duits is er niet minder om geworden. Volgens kenners worden momenteel vooral Oekraïense mannen opgeleid die er veel minder zin in hebben dan de vrijwilligers van de eerste lichtingen. Velen komen uit het Russischtalige Oosten van het land, dus voor mij eigenlijk hét moment om als tolk bij te springen.

Daarom belde ik in januari van dit jaar – twee maanden na de laatste correspondentie - nog eens de medewerker van mijn toenmalige sollicitatiegesprek. Volgens het Duitse motto 'als de bal maar niet in ons doel ligt', zei hij laconiek: "Ja, weet u, Herr Beld, ze hebben momenteel nogal veel te doen bij de BAMAD, dus ik zou zeggen: het kan nog wel een poosje duren. Maar Vorschlag zur Güte: waarom probeert u het niet bij de Nederlandse Defensie? Ik durf het bijna niet hardop te zeggen, maar ik heb gehoord dat ze daar net iets sneller zijn dan wij…."