RAF
De RAF en de omgang met terrorisme

De dreiging van moslimterrorisme in Europa leidde na 2001 tot een gevoel van onveiligheid onder de bevolking zoals dat lange tijd niet heeft bestaan. De laatste periode in de Duitse geschiedenis waarin terrorisme de samenleving deed opschudden was in de jaren zeventig. Haast een decennium lang werd Duitsland opgeschrikt door het geweld en de aanslagen van de Rote Armee Fraktion (RAF). Dit dossier belicht die periode. Het is samengesteld tussen 2005 en 2007 en wordt sinds 2008 niet meer geactualiseerd.

De terreurdreiging sinds 2001 heeft geleid tot een roep om meer veiligheidsmaatregelen. Strengere veiligheidsmaatregelen wekken doorgaans weerstand van degenen die vrezen voor aantasting van de rechtsstaat. Terwijl voorstanders van een hardere aanpak vooral oog hebben voor de bedreiging van de rechtsstaat vanuit terroristische hoek, vrezen tegenstanders dat stringente veiligheidsmaatregelen leiden tot inperking van de burgerrechten. En dan dreigt volgens hen langzame uitholling van de rechtsstaat – precies datgene waar terroristen op uit zijn. Het is het eeuwige dilemma van de open samenleving: het vinden van de juiste balans tussen ingrepen die haar beschermen en ingrepen die zover gaan dat zij zich juist als een boemerang tegen haar keren.

In de jaren zeventig werd de Bondsrepubliek geconfronteerd met een vergelijkbaar dilemma. Aan de ene kant stonden de extreem-linkse terroristen van de Rote Armee Fraktion (RAF), die uit waren op omverwerping van de naoorlogse Duitse democratie. Aan de andere kant stond de staat, die bij zijn bestrijding van de RAF naar middelen greep die volgens velen erger waren dan de kwaal. De staat zou zijn boekje te buiten gaan door gearresteerde RAF-leden in hun cel af te luisteren en het contact met hun advocaten te verbieden. De rechtsstaat zou onder druk staan.

Deze parallel tussen heden en verleden nodigt uit tot het bestuderen van de RAF. Niet om rechtstreekse conclusies te trekken, wel om het zicht op de huidige omstandigheden te verdiepen. Hoewel veel verschillen zijn aan te wijzen tussen toen en nu, bestaat er ook een overeenkomst: het hierboven aangeduide probleem van de dubbele dreiging die terrorisme vormt voor een open samenleving.

In dit dossier blikken we terug op die periode, in artikelen over de achtergrond van de RAF-terreur, de belangrijkste leden van de RAF en de reactie op het terrorisme vanuit de overheid.  Een apart hoofdstuk is gewijd aan de RAF in Nederland. Ten slotte kijkt het dossier, vanuit de achtergrond van de RAF en de maatregelen die destijds zijn genomen, naar de huidige tijd. De maatregelen van de overheid en de genoemde impact op de samenleving kunnen wellicht aanleiding geven om de RAF-terreur te vergelijken met de terreur van moslimextremisten. Een aantal wetenschappers en beleidsmakers zullen in dit dossier hierop hun persoonlijke visie geven.

Artikelen in deze serie:

Incubatietijd van terreur

Achtergrond - 14 september 2006
De opkomst van de RAF vindt plaats tegen de achtergrond van de zogeheten Außerparlementarische Opposition (APO), letterlijk ‘buitenparlementaire oppositie’.
Lees meer

De tweede generatie

Achtergrond - 1 februari 2005
De arrestatie van de grondleggers van de RAF in 1972 betekent allesbehalve het einde van de terreur.
Lees meer

De RAF en de rechtsstaat

Achtergrond - 1 februari 2005
De West-Duitse rechtsstaat werd flink op de proef gesteld door het RAF-terrorisme.
Lees meer

Gudrun Ensslin

Achtergrond - 1 januari 2005
Gudrun Ensslin wordt geboren op 15 augustus 1940 in het Zuid-Duitse alpendorp Bartholomä.
Lees meer

Horst Mahler

Achtergrond - 1 januari 2005
Horst Mahler staat bekend vanwege zijn wel heel bijzondere relatie met de RAF.
Lees meer

De eerste generatie

Achtergrond - 1 februari 2005
In de nacht van 2 op 3 april 1968 stichten Andreas Baader en Gudrun Ensslin samen met twee handlangers brand in twee warenhuizen in Frankfurt am Main.
Lees meer

Derde generatie

Achtergrond - 1 februari 2005
Het RAF-terrorisme is na de ‘Duitse herfst’ van 1977 over haar hoogtepunt heen.
Lees meer

Andreas Baader

Achtergrond - 30 januari 2018 Andreas Baader
Andreas Baader wordt geboren op 6 mei 1943 in München.
Lees meer

Ulrike Meinhof

Achtergrond - 29 januari 2018 Ulrike Meinhof
Ulrike Meinhof was een van de kopstukken van de Rote Armee Fraktion (RAF) en maakte deel uit van…
Lees meer

Holger Meins

Achtergrond - 1 januari 2005
Holger Meins is vooral bekend vanwege de hongerdood die hij stierf in 1974, toen hij in gevangenschap verkeerde voor zijn aandeel in de terreur van de eerste generatie RAF-leden.
Lees meer

top
Op deze site worden cookies gebruikt, wilt u hiermee akkoord gaan?
Accepteer Weiger