Duitslandweb logo Duitslandweb

Radicale stemmingsomslag in corona-crisis

Achtergrond - 18 december 2020 - Auteur: Merlijn Schoonenboom

Ineens is hij er, de vergelijking die een paar maanden geleden zo onvoorstelbaar leek: toen deze week opnieuw een recordhoogte aan corona-besmettingen werd bereikt, schreef een Tagesspiegel-commentator dat Duitsland zich met deze cijfers ‘niet meer ver van de situatie bevindt waarin Italië en Spanje in het voorjaar zaten’. Maar klopt dat: is Berlijn het nieuwe Bergamo, Beieren het nieuwe Lombardije?

Radicale stemmingsomslag in corona-crisis
© ANBerlin/Flickr

‘De situatie is zo ernstig als het in deze pandemie nog niet eerder is geweest’, zei begin deze week Lothar Wieler, de directeur van het Robert Koch Institut, het Duitse RIVM, op een persconferentie. ARD-Tagesschau publiceerde deze week de internationale lijst met de nieuwste besmettingscijfers van de Johns Hopkins Universiteit, waarin Duitsland met meer dan 30 duizend besmettingen op nummer vier van de 191 naties staat, qua stijging in absolute getallen direct na notoire probleemlanden als de VS en Brazilië.

De grenzen van de opnamecapaciteiten in de ziekenhuizen blijken ondertussen in meerdere delen van het land te zijn bereikt. In Saksen, waar er binnen een paar weken een explosieve toename van zieken is geweest, zijn in een aantal regio’s alle intensive care-bedden bezet; in Brandenburg zijn vanwege gebrek aan plek patiënten naar Berlijn overgebracht, maar daar is de ruimte ook beperkt. Der Spiegel bericht over de Hessische stad Hanau, waar geen plek meer is in de koelkamer van het ziekenhuis om de corona-lijken onder te brengen - zodat er nu een koelcontainer op de begraafplaats is neergezet.

Bijna 1000 corona-doden op een dag telde Duitsland eerder deze week

Bijna 1000 corona-doden op een dag telde Duitsland eerder deze week, en het eind van deze sterftegolf is nog niet in zicht. Duitsland heeft immers een extra groot risico in deze pandemie, zei Christian Drosten, chef-viroloog van het Berlijnse Charité-ziekenhuis en de bekendste viroloog van het land, al in september in zijn NDR-podcast. Het land kent een relatief oude bevolking. Ongeveer 22 procent is 65-plus. Procentueel kan de sterfte daarom hoger worden dan die in de Verenigde Staten.

Maar betekent dit ook direct ‘Italiaanse toestanden’, dat wil zeggen: is het in Duitsland het ergste in Europa? Daarvoor ligt de situatie toch genuanceerder. De cijfers van de Johns Hopkins University laten weliswaar een sterke stijging van besmettingen in Duitsland zien, maar per 100 duizend inwoners staat Duitsland met 203,9 besmettingen nog ‘slechts’ op plaats 33. Ter vergelijking: Nederland staat met 365,9 besmettingen op plaats 14. In Duitsland zijn tot donderdag 24.125 mensen aan corona gestorven, in Nederland - met bijna vijf keer minder inwoners - zijn dat er 10.246. Italië staat nu overigens op plaats 35.

Tot voor kort gold Duitsland als voorbeeldig in de omgang met de corona-pandemie

De schok in Duitsland is vooral zo groot, omdat het een verschil tussen de verwachting en de realiteit laat zien. Tot voor kort gold Duitsland immers als een voorbeeldig land in de omgang met de corona-pandemie. Terwijl in april in de rest van Europa de cijfers de lucht in schoten, bleven die in Duitsland relatief laag. In Nederland klonk er bewondering over het aantal Duitse intensive care-bedden, dat zoveel groter was dan in eigen land. Christian Drosten wees op het grote netwerk aan laboratoria, waardoor Duitsland zoveel meer testcapaciteiten had. Uit peilingen bleek dat burgers opvallend tevreden waren over de regerende politici - en over het eigen gedrag: want was dit succes in de virusbestrijding niet ook te danken aan de Duitse discipline?

Nu, in december, is de stemming radicaal omgeslagen. ‘De controle over de verspreiding van het virus is verloren’, schrijft Die Zeit in een analyse over ‘waarom het crisismanagement mislukt is’. Het eigen staatsapparaat blijkt in de corona-aanpak allerminst de geoliede machine die sommigen er in maart en april van probeerden te maken. Allereerst wordt naar het federalisme gewezen, waardoor ‘niet allen hetzelfde doen en hetzelfde communiceren’, zoals een hoge verantwoordelijke het in Die Zeit eufemistisch omschrijft.

Het contactonderzoek is opgegeven, de testcapaciteiten op meerdere plekken uitgeput

Een centraal geregelde teststrategie zoals in Nederland is ondenkbaar - om nog maar te zwijgen van de digitale mogelijkheden die daarvoor in Duitsland ontbreken. De Gesundheitsämter die in maart om hun snelle contactonderzoek werden geprezen, blijken zich niet adequaat op een tweede golf te hebben voorbereid. Het contactonderzoek is opgegeven, en de testcapaciteiten zijn op meerdere plekken uitgeput.

Dit gevoel van ‘controleverlies’ is het grote verschil tussen de eerste en de tweede golf, en alle verklaringen van het eerdere succes worden van tafel geveegd. Zelfs de Duitse discipline blijkt relatief te zijn geweest, blijkt uit de analyse van RKI-directeur Wieler: ‘We zien op dit moment het resultaat van de zorgeloosheid van enkele mensen, waarvoor andere mensen een hele hoge prijs moeten betalen.’

De vraag wie die ‘enkele mensen’ nu precies zijn, zet ook de politieke polarisatie weer op scherp, die in de eerste corona-maanden juist leek te zijn verzacht. Vanuit progressieve hoek worden de corona-sceptici aangewezen als de nieuwe verspreiders: want is het niet juist in Saksen, met zijn vele AfD-aanhangers die zonodig naar de ‘Querdenken’-demonstraties moesten, waar nu de sterkste stijging te zien is? Andersom wijst rechts juist naar de migranten, waardoor in wijken als Berlijn Neukölln zulke hoge besmettingscijfers te constateren zijn.

Politiek gezien kan alleen Angela Merkel van het sentiment van ‘controleverlies’ profiteren. In 2015 werd Merkel, die het grootste deel van haar kanselierschap als het zinnebeeld van de Duitse stabiliteit gold, de belichaming van het ‘controleverlies’ tijdens de vluchtelingencrisis. Maar vanaf het begin van de corona-crisis is ze fervent voorstander van strenge maatregelen, en ergert zich openlijk aan federale besluiteloosheid. Merkel is in peilingen nu populairder dan ze ooit is geweest; ze is opnieuw de belichaming van het verlangen naar stabiliteit geworden.

Tags: coronacrisis

Reacties

Johan Tunzi - 26 januari 2021 11:39

Beste redactie, u schrijft over een aantal van 1.000 doden op één dag op deze pagina
(https://duitslandinstituut.nl/artikel/41380/radicale-stemmingsomslag-in-corona-crisis)
Er zijn echter in de week tot 25 januari - in heel Duitsland - slechts 800 doden opgegeven in de laatste 7 dagen. Is dit een typefout, of verspreidt u 'fake' nieuws?

Reageer
Wiebke Pittlik Johan Tunzi - 26 januari 2021 12:07

Beste heer Tunzi, dit artikel is van december, maar ook nu nog worden in Duitsland iedere dag bijna 1000 doden gemeld bij de RKI (vergelijkbaar met het RIVM). In de afgelopen 24 uur waren het er 903. Zie: https://experience.arcgis.com/experience/478220a4c454480e823b17327b2bf1d4/page/page_1/.
Of het nieuwsbericht bij de Tagesschau: https://www.tagesschau.de/inland/corona-deutschland-rki-spahn-101.html
Dat het er afgelopen week 800 zouden zijn geweest, klopt niet. Groet, de redactie

Maximaal 500 tekens toegestaan

Lees meer over 'Corona in Duitsland':

De sneltest

De sneltest

De wekelijkse corona-sneltest lijkt wel een absurdistische kunstperformance. Column van Merlijn Schoonenboom.

Lees meer

Corona in Duitsland: veelgestelde vragen

Corona in Duitsland: veelgestelde vragen

Een overzicht van de belangrijkste Duitse coronamaatregelen en de Duitse en Nederlandse reisregels

Lees meer

Merkel wil niet meer wachten op de deelstaten

Merkel wil niet meer wachten op de deelstaten

De roep om maatregelen tegen de 'derde golf' neemt toe. Merkel maant en dreigt, maar luisteren de deelstaten nog wel?

Lees meer

Deelstaten wijken af van lockdown-maatregelen

Deelstaten wijken af van lockdown-maatregelen

De Duitse deelstaten maken hun eigen uitzonderingen op de nieuwe strenge coronaregels. Een overzicht.

Lees meer


top
Op deze site worden cookies gebruikt, wilt u hiermee akkoord gaan?
Accepteer Weiger