Duitslandweb logo Duitslandweb

Kerkbelasting: een Duitse vanzelfsprekendheid

Achtergrond - 13 januari 2015 - Auteur: Wiebke Pittlik

Dat de Duitse fiscus kerkbelasting int, daar hebben de meeste Duitsers zich bij neergelegd. Maar dat nu ook banken op kapitaaluitkeringen direct een bedrag inhouden voor de kerk, gaat sommigen te ver. De kerk krijgt naar eigen zeggen veel vragen over de nieuwe regels voor kerkbelasting.

Kerkbelasting: een Duitse vanzelfsprekendheid
© Flickr/Pads since 200x something

Gelovig Nederland vindt deze maand weer het formulier van KerkBalans op de mat met het verzoek om een bijdrage voor de kerk. Dat is in Nederland iets tussen de kerk en de gelovige, de staat houdt zich daarbuiten.

In Duitsland betalen geregistreerde gelovigen -of ze nou naar de kerk gaan of niet- een kerkbelasting van 8 tot 9 procent (afhankelijk van de deelstaat) van de loonbelasting. Werkgevers dragen die direct af aan de belastingdienst en die maakt dat bedrag over naar de kerk waartoe de werknemer behoort.

Ook op kapitaal wordt kerkbelasting geheven. Dat ging altijd via de jaarlijke belastingopgave. Over het aan de belastingdienst verschuldigde bedrag wordt in Beieren en Baden-Württemberg 8 procent en in de overige deelstaten 9 procent kerkbelasting geheven. De verandering per 1 januari 2015 is dat de heffing niet meer achteraf via de belastingopgave wordt geïnd, maar dat banken en verzekeraars het bedrag direct moeten inhouden op uit te keren bedragen. Jaarlijks krijgen ze van al hun klanten gegevens over religie. En dat -zo luidt de kritiek- is informatie die private bedrijven niks aangaat.

De katholieke kerk begon al maanden geleden een informatie-offensief om de kerkgangers gerust te stellen. De regeling heeft slapende honden wakker gemaakt, zo lijkt het. Alois Sattler, die bij het bisdom Regensburg verantwoordelijk is voor de financiën, zegt in een interview met Katholisch.de dat de kerk veel bezorgde telefoontjes kreeg over de belasting. Daarin kwam ook iets anders naar voren, zegt Sattler. "Veel mensen weten niet wat de kerk met het geld doet en of ze ons kunnen vertrouwen." Dagblad Die Welt meldde eind december dat de nieuwe regels een golf aan uittredingen hebben losgemaakt.

De twijfels over de miljarden van de katholieke kerk zijn aangewakkerd door een grote affaire eind 2013 rondom bisschop Tebartz-van Elst van het bisdom Limburg. Die smeet met geld en liet het bisschoppelijk paleis voor tientallen miljoenen verbouwen. Hij werd daarvoor door het Vaticaan uit zijn ambt gezet. Voor sommige kerkleden was de affaire aanleiding om zich uit te schrijven.

Ondanks een dalend ledental levert de kerkbelasting ieder jaar meer op. Dat komt vooral door de lage werkloosheid en de gestegen lonen. In 2014 vloeide er meer dan tien miljard euro naar de Evangelische en de Katholieke Kerk, een record. Overigens innen ook een aantal kleinere geloofsgemeenschappen belasting, zoals de joodse en de oud-katholieke. 

Waarom de Duitse overheid dit doet voor de kerken? Ze krijgt er goed voor betaald. De kerken betalen 2 tot 4 procent van de opbrengst aan de fiscus voor deze dienstverlening. Dat klinkt misschien modern, kerken die de inning outsourcen naar een overheid die als dienstverlener optreedt, maar de afspraken zijn al bijna een eeuw oud, en vastgelegd in de Staatskirchenverträge.

In de afspraken die de deelstaten ooit met de kerken hebben gemaakt is vastgelegd dat de staat de kerken faciliteert op verschillende manieren. De belastinginning is er een van. Het grootste deel van de opbrengsten wordt besteed aan personeelskosten. Voor de sociale voorzieningen (ziekenhuizen, kinderopvang) krijgt de kerk subsidie van de overheid.

De discussie over de kerkbelasting is niet nieuw. Dat nu de privacy in het geding is wel. Overigens is er rekening gehouden met mensen die dat bezwaar onoverkomelijk vinden. Sattler: "Iedereen die dat wil, kan het doorgeven van de religie tegenhouden en schriftelijk een Sperrvermerk aanvragen bij de belastingdienst."

Tags: religie

Reacties

Guus Gonggrijp - 26 december 2018 11:58

En nu wordt in Duitsland ook moskee-belasting voorgesteld. Dat zou dan de invloed van buitenlandse mogendheden (welke zouden ze daar toch mee bedoelen?) inperken, en tot meer transparantie leiden.

Reageer
Wiebke Pittlik - 20 januari 2015 18:36

@Stijn De verhouding tussen kerk en staat in Duitsland is inderdaad een andere dan in Nederland. De Bischofskonferenz legt het zo uit: De Duitse verhouding is er niet een van strikte scheiding, zoals in Frankrijk en de VS en ook niet van één gepriviligieerde kerk, zoals bvb in Groot-Brittannië. De Duitse staat beschermt geloofsuitoefening en faciliteert kerken zoals vastgelegd in verdragen en konkordaten per deelstaat maar is neutraal, dus kerken hebben dezelfde rechten en plichten.

Reageer
Stijn - 18 januari 2015 14:22

Interessant is dat de Duitse belastingdienst zoveel inzicht heeft in de privé situatie van de burger. Of iemand een religieuze stroming aanhangt lijkt mij in de laatste plaats relevant voor een financieel instituut als de belastingdienst. Maar omdat er nu eenmaal publiek geld mee gemoeid is, wordt het dat wel. Werpt dit een schaduw vooruit voor Nederland m.b.t. de discussie over privacy, digitale dossiers, zorgverzekeraars enz.? Ben benieuwd hoe e.e.a. zich in beide landen gaat ontwikkelen!

Reageer
Stijn - 18 januari 2015 14:21

Interessant om te lezen dat ik Duitsland de overheid zo actief kerken ondersteunt en subsidieert. In Frankrijk zijn kerk en staat principieel tot in de haarvaten van elkaar gescheiden. In Nederland worden kerken officieel niet gesubsidieerd en daarmee volgen we de Franse verlichtingsgedachte, maar via een omweg (lees sociale wetgeving en zorgarrangementen) worden religieuze dienstverleners als het Leger des Heils wel degelijk ondersteund via de overheid. Net als in Duistland. (wordt vervolgd)

Reageer
Maximaal 500 tekens toegestaan

Lees meer over 'Maatschappij':

Rechters: Euthanasiewet in strijd met grondwet

Rechters: Euthanasiewet in strijd met grondwet

Mensen hebben het recht zelf te bepalen wanneer ze sterven, heeft de hoogste Duitse rechtbank bepaald.

Lees meer

Vragen na terreuraanslag Hanau

Vragen na terreuraanslag Hanau

De aanslag in Hanau is de 3e extreem-rechtse terreurdaad in Duitsland in korte tijd. Wat is er aan de hand?

Lees meer

De Kerst-moslim

De Kerst-moslim

Kerst heeft in Duitsland de potentie net zo beladen te worden als Sinterklaas in Nederland, constateert columnist Merlijn Schoonenboom.

Lees meer

Jaaroverzicht Duitsland 2019

Jaaroverzicht Duitsland 2019

Klimaatprotest, bezorgdheid over extreem-rechts, 30 Jahre Mauerfall: een terugblik op Duitsland in 2019.

Lees meer


top
Op deze site worden cookies gebruikt, wilt u hiermee akkoord gaan?
Accepteer Weiger