Duitslandweb logo Duitslandweb

De schuldigen

Columns - 29 november 2021 - Auteur: Merlijn Schoonenboom

Tot voor kort wekte de vrouw met haar veganistische crackers en stralingsfobieën alleen wat spottende lachjes op. Maar inmiddels hoor ik over de moeder van het schoolvriendinnetje van mijn dochter opvallend hardere oordelen. Ze is deel van een nieuwe groep geworden: de vermeende hoofdschuldigen van de vierde corona-golf.

De schuldigen
© Marja Verburg
Vaccinatie-campagneposter in bushokje in Berlijn, nov. 2021

De moeder is niet gevaccineerd; ze is een ‘Impfskeptiker’, zoals dat in Duitsland heet. Dat werd een paar maanden geleden nog als een persoonlijke keuze gezien, maar nu wordt die groep door de Duitse politiek haast unaniem als schuldige aangewezen van het hoogste aantal besmettingen sinds het begin van de corona-crisis.

Een van de meest geciteerde grafieken in Duitse media over de vaccinatiecijfers is een berekening van de Engelse krant The Financial Times. Daaruit blijkt dat Duitsland, Oostenrijk en (het Duitstalige) Zwitserland - de zogeheten DACH-landen - in vergelijking met andere West-Europese landen het minst vaccineren. De berekening wordt methodologisch weliswaar bekritiseerd, maar dat neemt niet weg dat hij wordt opgevoerd als bewijs van de stelling dat de DACH-inwoners vast een flinke ‘Dachschaden’ (kronkel in hun hoofd, red.) hebben, zoals het woordspel inmiddels luidt.

Maar waar ligt dat dan aan? In meerdere media beschrijven journalisten nu kritisch hun jeugd op de vrije school. De groen-alternatieve beweging is in de Duitstalige landen traditioneel groot, en dus zou het de antroposofie van Rudolf Steiner kunnen zijn die de basis voor de stokkende corona-vaccinatie heeft gelegd.

Op hetzelfde moment circuleert ook ander onderzoek, waaruit juist blijkt dat er een relatie tussen politiek-rechtse sympathieën en vaccinatiescepsis bestaat: in gebieden waar de ziekenhuizen volstromen met corona-patiënten, is de partij AfD het grootst.

Geografisch liggen deze groepen al net zo ver uit elkaar - in het oosten is de rechtse groep het grootst, in het zuid-westen de groene groep - maar voor wie wil, zijn er heus ook overeenkomsten te vinden tussen de politiek-ideologische sceptici. Het zijn de ‘late gevolgen van de Duitse Romantiek’, schreef een Spiegel-redacteur op Twitter: ‘Antroposofie, homeopathie, vaccinatietegenstanders.’ De Süddeutsche zocht de verklaring bij een lange traditie van scepsis tegenover techniek en wetenschap, die er in Duitsland zou bestaan.

Merlijn Schoonenboom verbindt in zijn maandelijkse column persoonlijke ervaringen met bredere maatschappelijke ontwikkelingen in Duitsland

Ik geef toe: als ik de veganistische moeder tegenkom, neem ook ik al beduidend meer dan de benodigde 1,5 meter afstand tot haar in. Maar het is de vraag of een terugblik naar de wortels van deze vaccinatieweigeraars de huidige Duitse corona-chaos compleet kan verklaren. Blijkbaar zijn diezelfde media vergeten dat ze vorig jaar nog luid jubelden dat de populaire Biontech/Pfizer-vaccinatie juist te danken is aan de lange medisch-technologische traditie van Duitsland.

Meer prozaïsche problemen lijken me voor de chaos van de vierde golf minstens zo bepalend. De urenlange rijen voor de schaarse vaccinatiecentra, waarvan de Duitse regering uitgerekend deze herfst het merendeel had gesloten; het gebrek aan digitalisering binnen de gezondheidszorg; een bureaucratische overheid die niet snel op problemen kan inspringen; een vaccinatie die toch niet zo lang blijft werken als werd verkondigd - die oorzaken hebben niets met Romantiek te maken, maar wel met slecht actueel beleid.

In plaats van een praktische oplossing voor de chaos te zoeken, verzandt het Duitse debat ondertussen in bijtende polarisatie. De afgelopen weken werden uiteenlopende figuren als Bayern-voetballer Joshua Kimmich, filosoof Richard David Precht en Linke-politica Sarah Wagenknecht publiekelijk aan de schandpaal genageld, nadat ze meer of minder subtiel hun twijfels over (aspecten van) vaccinaties hadden uitgesproken.

Als er voor de vaccinatiescepsis dan toch diepere maatschappelijke oorzaken moeten worden gezocht, dan mag deze debatcultuur niet ontbreken. Het strenge moralisme waarmee vóor de corona-crisis over critici van het vluchtelingenbeleid werd geoordeeld, heeft nu het thema vaccinatie in zijn greep. Vast heel goedbedoelende voorstanders proberen de twijfelaars ermee over de streep trekken, maar het tegendeel blijkt het geval.

De moeder van het schoolvriendinnetje is inmiddels afgedreven in een parallelle wereld van complottheorieën. Een simpel gesprekje bij de schooldeur zit er haast niet meer in, snel schiet ze met een verbeten mond opzij. Nu ze als hoofdschuldige van de vierde golf wordt aangewezen, lijkt haar besluit zich niet te vaccineren pas echt vast te staan.

Reacties

Van der Heijden - 8 januari 2022 02:28

Ik woon in Duitsland, maar het gaat me erg doen denken aan de verhalen die mijn opa's en oma's vroeger vertelden. Dan weet u genoeg. Zelfs oudere Duitse buren hoor ik dit al zachtjes zeggen. (Niemand mag dat horen natuurlijk). Je hebt hier al de klik telefoon, mag je iemand aanmelden als ze met te veel in huis zijn.

Reageer
Louis Royen - 9 december 2021 17:27

Het is nog iets complexer:
- tot voor kort (verkiezingscampagne) waren leidende politici als o.a. Scholz tegen wettelijke vaccinatieplicht
- ook Duitsland heeft veel inwoners van een niet-westerse culturele herkomst met meer vaccinatiescepsis
- van oudsher heeft de grote farmaceutische industrie invloed op meer en sneller voorschrijven van medicamenten
Verdrijft (permanent) vaccineren besmettelijkheid en dus het virus?
Of is denken over andere opzet van gezondheidszorg meteen Querdenkerei?

Reageer
A - 2 december 2021 14:04

Niets menselijks is ons vreemd... In ieder land vind je zo'n 10, 15% complotdenkers. Over welk onderwerp dan ook. En dan de bijpassende politieke reacties van AfD, PVV, FvD etc. Je kunt het van te voren al invullen. En juist dat doen we niet, het is inderdaad het gemis aan vooruit zien, aan praktische oplossingen, het stuklopen op bestaande protocollen en het gebrek aan durf bij de politieke leiding die vooral een patstelling veroorzaken. Fijn artikel mijnheer Schoonenboom, dank!

Reageer
Maximaal 500 tekens toegestaan

Lees meer over 'Corona in Duitsland':

Corona in Duitsland: veelgestelde vragen

Corona in Duitsland: veelgestelde vragen

Een overzicht van de reis- en coronaregels in Duitsland.


Lees meer

Duitse vaccinatieplicht op losse schroeven

Duitse vaccinatieplicht op losse schroeven

Door de opkomst van de omikronvariant staat de Duitse vaccinatieplicht tegen corona ter discussie.


Lees meer

Politieke tussentijd bemoeilijkt coronabeleid

Politieke tussentijd bemoeilijkt coronabeleid

Terwijl de besmettingen oplopen, leek de Duitse politiek verlamd. Maar nu zijn een nieuwe wet en extra maatregelen besloten.


Lees meer

2G, 3G, Krankenhausampel: Coronaproeftuin Duitsland

2G, 3G, Krankenhausampel: Coronaproeftuin Duitsland

In Duitsland verschillen de coronamaatregelen per deelstaat, toch zit er systeem in. Enkele voorbeelden.


Lees meer


top
Op deze site worden cookies gebruikt, wilt u hiermee akkoord gaan?
Accepteer Weiger