Duitslandweb logo Duitslandweb

Abschalten? Wie?

Columns - 24 januari 2018 - Auteur: Iduna Paalman

Beginnend docente Duits Iduna Paalman ziet haar medestudenten van de lerarenopleiding er het bijltje bij neerleggen. En zelf is ze soms ook moe tot in de vezels van haar lijf. “Ik ben – en vele medestudenten en collega’s met mij – niet genoeg getraind in het hebben van lerarenstress.” 

Abschalten? Wie? © dpa/picture-alliance

De lente was doorgebroken, de zon scheen door de lokaalruiten, twee derde van mijn eerste jaar als docent zat erop. Ik had net een uitdagende 2-havoklas zo ver dat ze relatief rustig gortdroge naamvaloefeningen aan het maken waren en bijna kon ik eens even kalm deze klas, deze les, deze school, dit jaar en dit leven gaan overdenken, toen ineens een leerling vroeg: “U maakt elke dag nieuwe PowerPoints voor ons he?” 
Half-spottend en met een grijns die als een strak zeil op zijn gezicht lag, keek hij me aan. Plots voelde ik dat het weliswaar lente was, maar dat ik moe was in alle vezels van mijn lijf.
“Ja”, zei ik tegen de leerling, zo nonchalant als ik kon.
“U wordt daar vast wanhopig van”, zei hij met dezelfde spot. “Maar er schijnt licht aan het einde van de tunnel.”

Tweede schooljaar: in de week voor de kerstvakantie liep ik met een stapel nakijkwerk door de gang. Ik probeerde parmantig te lopen, zoals elke docent met een stapel nakijkwerk in zijn armen toch nog een bepaald soort waardigheid probeert uit te stralen. Een leerling kwam voorbij.
“Fijne kerstvakantie”, zei ze, en toen ze naar het papierwerk keek: “O jee moet u dat allemaal gaan nakijken?”
“Ja, maar dat is hartstikke leuk!” hoorde ik mezelf zeggen. (Ik lach mezelf nog regelmatig uit om die opmerking.)

Toen afgelopen week de zoveelste medestudent van mijn lerarenopleiding het bijltje erbij had neergelegd, een collega ziek thuis kwam te zitten en ik een evaluatieformulier moest invullen over de verdiepende scholing die ik als trainee krijg, begon me iets te dagen. Ik ben – en vele medestudenten en collega’s met mij – niet genoeg getraind in het hebben van lerarenstress.

Columnserie 'Voor de klas'
Docenten Duits zijn schaars. Met verschillende initiatieven wordt geprobeerd het vak aantrekkelijker te maken. Duitslandweb volgt beginnend docent Duits Iduna Paalman die over haar leservaringen schrijft.

Ik leer over activerend idioomonderwijs, escalatieladders, motiverend doeltaalgebruik, samenwerkend leren, gepersonaliseerde aandacht en scaffolding. Vraag me naar de Wechselpräpositionen of de Trümmerliteratur en ik dreun de rijtjes of citeer Wolfgang Borchert. Maar in ál die colleges en workshops en bijeenkomsten en heidagen en inspiratiesessies zat er nog nooit een cursus ‘Wat-moet-je-doen-als-je-compleet-gesjeesd-in-bed-ligt-en-maar-niet-rustig-kunt-worden-omdat-al-die-160-leerlingen-die-je-op-een-dag-lesgeeft-onder-je-huid-zitten’ tussen.

In Nederlandse kranten lees ik geregeld alarmerende berichten over het lerarentekort. Dat tekort wordt vaak verklaard aan de hand van het slechte imago van het docentenberoep. Ik moet dan altijd een beetje hulpeloos lachen en denk dan aan de leerlingen voor wie ik me groot houd en aan al mijn docenten en collega’s en medestudenten die zich ook allemaal groot houden. Aan alle leerlingen die zich op hun beurt ook leren groot te houden. En aan collega’s die al dertig jaar in het vak zitten en zeggen: “Wacht maar. Het went vanzelf.”

De Duitse krant Die Welt publiceerde in 2014 een onderzoek naar psychische belasting en burn-out bij onderwijspersoneel. 'Wenn Lehrer nicht mehr abschalten können' ('Als leraren niet meer kunnen ontspannen') noemden ze het artikel. In Duitsland geeft elke derde docent aan onder een te hoge werkdruk te staan, en velen kunnen in hun vrije tijd niet abschalten – zo blijkt. Oplossing? De discussie, zo pleiten onderwijsexperts, moet ‘verzakelijkt’ worden. Al in de docentenopleidingen, maar ook op scholen, moeten docenten getraind worden in het verwerken van belastende situaties.

Ook in Nederland kunnen we leren van dat advies. Wanneer krijg ik een vak dat niet gaat over het onderwijs vernieuwen en de leerling optimaal zijn potentie laten benutten, maar over het managen van de energie die het de docent kost? Ik weet zeker dat dat ook het imago van de docent goed zou doen.

En als er morgen een leerling aan mij vraagt waarom ik met zulke laaghangende schouders en zo’n slepende pas door de gang schuif, zeg ik gewoon: “Dat komt omdat het eind januari is, ik deze hele stapel in het weekend moet nakijken en gewoon best wel moe ben. Hoe gaat ‘ie eigenlijk met jou? Trek jij het allemaal een beetje?”

Tags: onderwijs, Duits, taal

Reacties

Stephan Schleim - 28 januari 2018 22:48

Net in de vakantie sprak ik met een docente die zei per dag elf uur te moeten werken om alles te redden. Later in het gesprek bleek dat ze al sinds negentien(!) jaar antidepressiva krijgt voorgeschreven om stabiel in haar leven te staan. Er is echt geen enkele wetenschappelijke basis voor zo'n geneesmiddelgebruik. Ik vraag me af waarom zoveel leraren zich zo laten behandelen. Ik moest zelf op de universiteit 60-80 uren werken om an alle eisen te voldoen om ooit een vast contract te krijgen.

Reageer
Jet - 26 januari 2018 19:27

ik schrijf post its aan mezelf. ‘Blok 2 geen werkstukken meer doen: 60 uur nakijkwerk!’. En die plak ik in mijn agenda in de zomervakantie.
Om dan volgend jaar portfolio’s te doen.

Ik ben een prutser. Al 13 jaar!

Reageer
Jo Ubags - 25 januari 2018 19:45

Onderwijs is slopend. Na 37 jaar lessen Duits ben ik ontzettend blij dat ik met vroegpensioen ben gegaan.
De druk is enorm om het mooiste vak ter wereld goed uit te oefenen.
Ik hoop van ganser harte dat het idealisme dat ik ooit had en nu niet meer nodig heb, niet helemaal verloren gaat.

Reageer
Ada Alkemade - 24 januari 2018 23:38

Ach, ach, sinds 4 1/2 jaar met pensioen en nog steeds betrap ik mij erop dat ik op vrijdagmiddag blij ben dat ik géén 180 proefwerken moet nakijken in t weekend. nog steeds weiger ik mij te haasten, omdat ik gek werd van t rennen van t ene klaslokaal naar t andere, soms elk driekwartier. Nog steeds drink ik te weinig, hoewel ik nu wél tijd heb om naar t toilet te gaan. Fulltime werken in t onderwijs is slopend.

Reageer
Iduna Ada Alkemade - 25 januari 2018 00:50

Heel herkenbaar Ada!

Deutschlehrer in Amsterdam - 24 januari 2018 19:23

Echt heel herkennbaar! Ik kreeg tijdens mijn lerarenopleiding wel te horen dat in Nederland 25% van alle leraren burn-out verschijnsel hebben en het dus het beroepsgroep met de hoogste burn-out percentage is. Maar zoals jij zegd, leren wij helaas niet hoe je een burn-out preventief kunt voorkomen. Vooral als beginnend docent heb je volgens mij een soort coach op school nodig die je de weg wijst als het met klassenmanagement en lesvoorbereiding te veel wordt...

Reageer
Iduna Deutschlehrer in Amsterdam - 25 januari 2018 00:48

Dankjewel! En ja, je hebt helemaal gelijk. Op mijn school lopen er gelukkig een boel van die kundige coaches rond. Maar op mijn lerarenopleiding en in mijn traineeship mis ik specifieke aandacht hiervoor.

Maximaal 500 tekens toegestaan

Lees meer over 'Onderwijs':

Kom maar, lelijk Duitsland

Kom maar, lelijk Duitsland

Docente Duits Iduna Paalman wilde in de vakantie niet aan school denken. Dat was sowieso al lastig. En toen las ze over Chemnitz.

Lees meer

Preivesie

Preivesie

Als docente Duits Iduna Paalman beoordelingen in de klas bespreekt, wijzen haar leerlingen haar op de nieuwe privacy-regels. “Zeg juf, dit is schending.”

Lees meer

Burgerschap leren bij Duits en Frans

Burgerschap leren bij Duits en Frans

Empathie en debatteren is niet alleen iets voor maatschappijleer, maar kan ook prima in het vreemdetalenonderwijs.

Lees meer

Doetjes

Doetjes

Docente Duits Iduna Paalman leert haar leerlingen van hun vindingrijkste kant kennen tijdens een voetbalwedstrijd op de sportdag.

Lees meer


top
Op deze site worden cookies gebruikt, wilt u hiermee akkoord gaan?
Accepteer Weiger